همیشه وقتی از افراد در مورد سرگرمی‌های مورد علاقه‌شون سؤال می‌شه، از بین کارهای مختلفی که دوست دارن در اوقات فراغتشون انجام بدن حتماً «سفر کردن» توی لیستشون هست. «سفر» جزو اون مواردیه که ما با وجود اینکه شاید فرصت کافی براش نداشته باشیم یا موقعیت مناسبی برامون فراهم نشه، باز هم بهش فکر می‌کنیم. حالا اگه فرصتی برای سفرهای واقعی نداریم، می‌تونیم سفر با کتاب‌ها رو تجربه کنیم؟ 

به نظر من، ما سفر می‌کنیم تا در کنار لذت‌بردن، تجربه‌های جدیدی کسب کنیم و توی زندگی از اون تجربه‌ها استفاده کنیم. تصور شما از سفر چیه؟ وقتی این کلمه رو می‌شنوید چه مفهومی تو ذهنتون نقش می‌بنده؟ احتمالاً به انواع سفر فکر می‌کنید: جاده‌ای، هوایی، آبی و یا با قطار. حالا نقطۀ مشترک همۀ این‌ها چیه؟ توی تمام این سفرها ما از یک نقطه به نقطۀ دیگه می‌ریم؛ از شهری به شهر دیگه، از کشوری به کشور دیگه، از قاره‌ای به قارۀ دیگه و یا حتی از زمین به فضا. در نتیجه نقطۀ مشترک تمام اون‌ها جابه‌جایی فیزیکی ما هستن. اما تا به حال به سفری فکر کردید که فقط ذهن و فکر شما در اون تجربۀ سفر رو کسب کنه؟ بله! سفر در دل کتاب‌ها و با کتاب‌ها.

حتماً می‌خواید بدونید منظورم از این تجربه چیه؟ خب، ما با خوندن هر کتاب، با شخصیت‌های داستان همراه می‌شیم و اون‌ها ما رو به هر جایی می‌برن. گاهی هم ما رو به نقاط دور و بکر می‌برن و شریک تجربه‌های هیجان‌انگیزشون می‌کنن. توی این مقاله می‌خوام از تجربۀ خودم بگم از سفر به دل ماجراهایی که توی کتاب‌ها شروع شدن و خیلی‌هاشون هنوز برام ادامه دارن. دوست دارید با من همراه بشید؟

ممکنه با شنیدن اسم «سفر» و «کتاب»، خیلی‌ها یاد کتاب‌هایی بیفتن که درمورد پروسۀ سفر یا مکان‌های توریستی هستن و یا حتی اون‌هایی که لیستی از اصطلاحات موردنیاز برای سفر به یه کشور خارجی رو دارن. طبیعتاً این کتاب‌ها با محوریت سفر متنوع و گسترده‌ن و محدود به یه دسته نمی‌شن. تمرکز یه دسته از این کتاب‌ها روی معرفی مکان‌های توریستی شهرها و کشورهای مختلفه که بهشون travel guide/guide book می‌گیم. دراین کتاب‌ها نمره‌دهی به اون مکان رو هم می‌تونیم ببینیم.

دستۀ دیگه سفرنامه‌ها هستن. travelogue اسمیه که به این دسته از کتاب‌ها [یا حتی فیلم‌ها] می‌دیم که شامل خاطرات سفر می‌شن، به‌صورت نوشتاری و یا تصویری.

اما یه دستۀ دیگه هم داریم که به موضوع سفر به‌عنوان یه موضوع جانبی می‌پردازن. به‌طور مثال می‌تونیم به بیوگرافی‌هایی اشاره کنیم که روایتی هستن از سفرهای اون فرد. travel memoir ها صرفاً خاطرات سفر رو عنوان نمی‌کنن، بلکه نشان‌دهندۀ این هستن که این تجربه‌ها چطور شخصیت نویسنده رو شکل دادن. خود من این دسته از کتاب‌ها رو خیلی دوست دارم و از اونجایی که مطمئنم می‌تونه برای شما هم جذاب باشه، می‌خوام یه مثال آشنا براتون بزنم تا بیشتر با این دسته آشنا بشید.

فیلم Eat, Pray, Love

احتمالاً فیلم Eat, Pray, Love رو خیلی‌ها اون دیدید (اگه ندیدید هم توصیه می‌کنم بذاریدش توی لیستتون!). از کتاب‌های مهمی که توی این تعریف (travel memoir) گنجونده می‌شه، می‌تونم به Eat, Pray, Love  اشاره کنم. کتابی که فیلمی ازش ساخته شده با بازی جولیا رابرتز. این کتاب روایت‌گر دوره‌ای از زندگی زنی آمریکاییه در سال‌های ابتدایی سی سالگی، با داشتن تمام امکانات استاندارد از نظر جامعه برای خوشبختی. اما الیزابت، نویسنده و راوی داستان، نه تنها احساس خوشبختی نمی‌کنه بلکه مضطرب و شکست‌خورده‌ست. اون بعد از جداییش، راهی سفری می‌شه که هر کدوم نمادی از سه وجه از زندگی هستن؛ سه مقصد متفاوت با فرهنگ‌های گوناگون. سفر از ایتالیا و با تجربۀ لذت آغاز می‌شه، در هند و با رویکردی معنوی ادامه پیدا می‌کنه، و در بالی اندونزی به تعادلی بین لذت‌های دنیوی و تعالی معنوی می‌رسه. ما، توی این جا‌به‌جایی‌ها، همراه با قهرمان کتاب سفری رو نه فقط به این سه کشور، بلکه به درونمون تجربه می‌کنیم.

در کنار زندگی‌نامه‌ها با محوریت سفر، رمان‌های خیالی نوشته شده و می‌شن که شخصیت اصلی خیالی اون‌ها در سفر هستن؛ سفری صرفاً جسمی و یا سفری جسمانی و روحانی. یکی از کتاب‌های معروف در این دسته‌بندی، کتاب پرفروش کیمیاگره که حتماً به‌خوبی باهاش آشنایید. کتابی که تصویرگر داستان پسرک چوپانیه که با دیدن یک خواب، به‌دنبال یافتن گنجی راهی سفر می‌شه اما در انتها پی می‌بره که گنج وجود او و در همون نقطۀ آغاز بوده. کوییلو توی این کتاب همونطور که ما رو با پسرداستان همراه می‌کنه، ما رو در مصر پر رمز‌و‌راز با شگفتی‌هاش می‌گردونه.

Paper Town

اگه اهل تماشای فیلم‌های جاده‌ای (road trip) باشید، یه پیشنهاد جذاب دیگه هم براتون دارم. کتاب paper town داستان چند نوجوانه که برای پیدا‌کردن یکی از دوستانشون راهی جاده‌های آمریکا می‌شن. خط اصلی داستان حول محور سفر شکل نگرفته اما به‌خوبی ماجراجویی لازم رو به داستان تزریق کرده و مخاطب رو با چگونگی سفرهای جاده‌ای آشنا می‌کنه. کتاب برای مخاطب سال‌های پایانی نوجوانی و ابتدای بزرگسالی نوشته شده اما می‌تونه برای سایر گروه‌های سنی هم مناسب باشه.

سفر توی کتاب‌ها همیشه هم بین مکان‌هایی که وجود خارجی دارن اتفاق نمیفته.برای مثال، توی مجموعه کتاب‌های نارنیا، ما شاهد سفر کاراکترهای داستان به سرزمین خیالی هستیم. سرزمینی که در اون سوی کمدی دیواری قرار داره و بخش عمده‌ای از داستان در اونجا اتفاق میفته. مجموعۀ نارنیا داستان سریال‌ها و فیلم‌های بسیاری هم در طی سال‌ها بوده.

The Martian

در کنار سرزمین‌های خیالی، کتاب‌هایی هم در رابطه با سفر به سیارات دیگر و زندگی در اون‌ها هستن–سفرهایی فضایی که همواره آرزوی بشر بودن. مثلاً کتاب «مریخی» به روایت ماموریتی می‌پردازه و در حین اون درگیر طوفانی می‌شه. ما در این کتاب با زبانی طنازانه و شیرین شاهد تلاش‌های فضانورد برای بقا و تیم پشتیبانی برای نجات اون هستیم، در‌حالی‌که مریخ هم به‌عنوان یه فضای جدید برای ما به تصویر کشیده می‌شه.

کتاب‌هایی که براتون اسم بردم، هر کدوم توی دوره‌ای از زندگیم، من رو با خودشون به یه سفر جدید بردن و برای من تجربۀ بی‌نظیری رو خلق کردن. من فکر می‌کنم زندگی با کتاب‌ها و در دل کتاب‌ها بهترین فرصت برای انسان امروزیه که توی شلوغی زندگی روزمره و در کمترین زمان ممکن لحظاتی رو تجربه کنه که توی زندگی واقعی براش ممکن نباشه. شما چی فکر می‌کنید؟ با من موافقید؟ برام بنویسید چه کتابی بوده که باهاش تجربۀ جدیدی کسب کردید و تونسته شما رو ببره تو دل یه ماجراجویی جدید؟

منتظر کامنت‌هاتون هستم. 😊